Нягледзячы на вялікую разнастайнасць траўм у дзяцей, прычыны, іх выклікаючыя, тыповыя. Перш за ўсё, гэта халатнасць і недагляд дарослых, неасцярожныя паводзіны дзіцяці ў побыце, на вуліцы, у час гульняў, заняткаў спортам. Дапытлівасць, вялікая рухомасць, эмацыйнасць, недахоп жыццёвага вопыту - тыя псіхалагічныя асаблівасці дзяцей, якія павялічваюць рызыку траўматызму. У школьныя канікулы звычайна фіксуецца больш няшчасных выпадкаў. Тут заканамернасць ясная: дзеці больш размяшчаюць вольным часам і застаюцца без нагляду дарослых. Нямала траўмуемых і дашкольнікаў. Разгледзім самыя распаўсюджаныя траўмы.
Атручанне - досыць частая траўма. А яе прычына - абыякава захоўваемыя лекавыя рэчывы, бытавая хімія, розныя хімічныя рэчывы, таблеткі. Найбольш схільныя да атручванняў дзеці малодшага школьнага ўзросту. Дзеці спрабуюць на смак дэзінфікуючыя сродкі, бензін, растваральнікі, лекі. Прафілактыка тут нескладаная: раскажыце дзецям пра небяспеку змесціва яркіх слоічкаў і спрэяў, прыбярыце іх з поля зроку дзіцяці.
Апёкі. Апёк дзіця можа атрымаць ад гарачай пліты, кіпеню, ежы, пара, праса, іншых электрапрыбораў і адкрытага агню. Пры належным кантролі дарослых гэтых траўм можна пазбегнуць практычна ў 90 працэнтах выпадкаў. Хвілінная халатнасць дарослага - і жыццё дзіцяці можа апынуцца пад пагрозай.
Вада. Вада - гэта перш за ўсё, небяспека, а не забаўка. Небяспеку, асабліва для маленькага дзіцяці, прадстаўляюць не толькі вадаём, але і ўсе ёмістасці з вадой - надзіманы басейн, ванная, невялікая сажалка ў садзе. Дзецям ва ўзросце да 12 гадоў забараняецца самастойна наведваць вадаёмы, дашкольнікі і зусім не павінны заставацца без нагляду нават ва ўласным ванным пакоі.
Неасцярожнае абыходжанне з ЛСВ. У бягучым годзе ў аг.Паплавы 14-гадовы хлопчык атрымаў сур'ёзныя апёкі пры свавольстве з бензінам. Адна толькі назва - лёгка самазапальваючыя вадкасці (ЛСВ) кажа сама за сябе, таму іх выкарыстанне патрабуе асаблівай увагі з боку дарослых, а дзецям і зусім забаронена. Не забывайце, што да ЛСВ ў кантэксце дзіцячых гульняў варта аднесці і лак для валасоў, і марылку для прусакоў, асвяжальнік паветра, парфум. Дзецям часам прыходзіць у галаву ідэя папырскаць бытавымі аэразолямі або парфумай на полымя свечкі, на фаерку. Успышка будзе маштабнай і небяспечнай. Схавайце ад дзяцей гэтыя рэчывы, не выкарыстоўвайце ЛСВ пры развядзенні вогнішчаў, падрыхтоўцы ежы на агні: рана ці позна дзіця паўторыць за вамі небяспечныя дзеянні
Выпадзенне з вокнаў. Пачынаючы з сярэдзіны вясны практычна штодня можна бачыць навіны, якія распавядаюць аб выпаўшых з вокнаў дзецях. Часцей за ўсё гэта малыя 2-6 гадоў.
Як пазбегнуць:
- усталюеце блакатары адчынення вокнаў альбо спецыяльныя фіксатары, якія не дазволяць дзіцяці адкрыць акно наросхрыст;
- адсуньце ад вокнаў ўсе віды мэблі;
- не пакідайце вокны адкрытымі насцеж, калі ў кватэры дзіця; не спадзявайцеся на маскітныя сеткі як перашкоду - яна не вытрымлівае вагi нават падгадаванага маляняці;
- не дазваляйце дзіцяці гуляць на падваконніку.
Гульні на вуліцы, дзіцячая пляцоўка. Лічыцца, што дзіцячая пляцоўка - гэта астравок бяспекі. Якой бы дагледжанай і бяспечнай ні здавалася пляцоўка, нельга выпускаць з поля зроку свайго дзіцяці і абавязкова страхаваць яго пры пакарэнні «спартыўных снарадаў». Удары, пераломы і нават адарванасці фалангі пальцаў - частыя траўмы ў дварах.
Люкі, ямы, студні, незачыненае выхады на дахі, адкрытыя акенцы сутарэнняў, калодзежаў, не агароджаныя траншэі пры земляных работах ўяўляюць асаблівую небяспеку. Для дзіцяці падзенне ў люк каналізацыйнага калодзежа можа скончыцца смяротным зыходам. Акрамя магчымага смяротнага ўдару па галаве падаючым вечкам, дзіця можа патануць ці задушыцца ў магістральнай каналізацыйнай трубе. Падземныя камунікацыі не ветраюць наогул, што прыводзіць да назапашвання ў іх рознага роду цяжкіх газаў, напрыклад, пропана, серавадароду або вуглякіслага газу.
Будоўля. Дзеці для лажання і скачкоў знаходзяць замарожаныя будоўлі і пустуючыя хаты. Месца ўзвядзення новага збудавання з'яўляецца вельмі небяспечным, бо тут можа знаходзіцца складанае электраабсталяванне, выкапана мноства глыбокіх ям, выкарыстоўваецца спецтэхніка, ёсць катлаваны з арматурай, горы пяску і многае іншае. Заўсёды трымаеце дзіця за руку паблізу патэнцыйна небяспечных месцаў; тлумачце і прамаўляйце дзіцяці небяспеку гульняў на будоўлі.
Дзіцячае свавольства з агнём, гібель на пажарах, атручэнне чадным газам. Дзеці праяўляюць павышаную цікавасць да агню. Нельга быць упэўненым у тым, што застаўшыся адзін, дзіця не вырашыць пагуляць з скрыначкай запалак, не захоча падпаліць паперу, не развядзе вогнішча, якое аднойчы бачыў у лесе. Бываюць выпадкі, калі дарослыя з прычыны розных абставінаў вымушаны пакідаць дзяцей на нейкі час без нагляду. Гэта небяспечна, асабліва калі дзеці застаюцца ў зачыненых кватэрах або пакоях. У выпадку пажару яны не змогуць выйсці з небяспечнага памяшкання вонкі.
У мінулым годзе ахвярамі пажараў у Беларусі сталі 2 дзяцей.
Каб прадухіліць дзіцячае свавольства з агнём:
- навучыце дзіцяці дзеянням пры пажары, пакажыце яму магчымыя выхады для эвакуацыі;
- навучыце дзіцяці не панікаваць і не хавацца ў выпадку пажару;
- не давярайце дзецям сачыць за электрапрыборамі, печамі і газавай плітой;
- хавайце ад дзіцяці запалкі, запальніцы, бытавую хімію і інш.;
- не пакідайце малалетніх дзяцей без нагляду!
Ад няшчаснага выпадку не застрахаваны ніхто. Але задача бацькоў максімальна засцерагчы сваё дзіця. Бо большасць траўм адбываецца па віне бацькоў - недагледзіў, не патлумачылі, пакінулі без нагляду. Вельмі важна для дарослых - самім правільна паводзіць сябе ва ўсіх сітуацыях, дэманструючы дзецям бяспечны лад жыцця.
Бярэзінскі РАНС